Iluzja kontroli
Atlas błędów poznawczych #13 · Pewność siebie. Nie kontrolujesz rynku
Jak to wygląda w tradingu
- częste przesuwanie zleceń „żeby pomóc” transakcji
- wiara, że obserwowanie każdego ticka poprawi wynik
- przekonanie, że wybór chwili wejścia z dokładnością do sekundy ma kluczowe znaczenie
Przykład z sesji
Trader siedzi bez przerwy od 15:30 do 22:00, bo „gdy odejdę, coś się stanie”. Kontroluje jednak tylko swój proces: plan, wielkość ryzyka i reakcje. Rynku nie kontroluje nikt.
Co mówią badania
Ellen Langer (1975): osoby, które same wybrały los na loterii, żądały za jego odsprzedaż średnio kilka razy więcej niż osoby, którym los przydzielono. Fenton-O'Creevy i współpracownicy (2003) zbadali traderów londyńskich banków inwestycyjnych: silniejsza iluzja kontroli wiązała się z gorszymi wynikami i niższymi ocenami przełożonych.
Powiązane błędy
- Nadmierna pewność siebie (#11)
- Atrybucja na swoją korzyść (#14)
- Przesądy i wzmocnienie losowe (#55)
Najczęstsze pytania
Czym jest iluzja kontroli?
Przecenianie wpływu na zdarzenia, które w dużej mierze zależą od przypadku. Aktywność daje poczucie kontroli, nawet gdy niczego nie zmienia. Po angielsku: illusion of control.
Jak iluzja kontroli objawia się w tradingu?
Typowe objawy: częste przesuwanie zleceń „żeby pomóc” transakcji; wiara, że obserwowanie każdego ticka poprawi wynik; przekonanie, że wybór chwili wejścia z dokładnością do sekundy ma kluczowe znaczenie.
Treść edukacyjna, nie porada psychologiczna ani rekomendacja inwestycyjna.